Karakoel — Namibië se Swart goud

D.J. Botes het hierdie skaapras met reg “swart goud” gedoop. Die Karakoel is meer as net ‘n boerdery-onderneming — dit is ‘n erfenis wat in droë grond gewortel is, deur harde hande gevorm, en deur deskundige oë beoordeel word op internasionale vloere ver van die Namibiese plaas af.

Die Karakoel is ‘n vet-stert-skaapras wat oorspronklik uit Sentraal-Asië afkomstig is, en is bekend vir sy vermoë om onder uiters strawwe omgewingstoestande te oorleef. Hulle stoor vet in hul sterte as reserwe voedsel vir droogtetye. Die Karakoel-skaap het sy oorsprong in Bukhara, in die huidige Oesbekistan. Die ras se gehardheid en aanpasbaarheid aan droë klimaat toestande het dit ideaal gemaak vir die destydse koloniale landbou-eksperiment.

In 1907 het ‘n dosyn suiwer bloed Karakoel-skape van die steppes van Sentraal-Asië as onwaarskynlike immigrante na Suidwes-Afrika gekom, en sodoende meer as ‘n eeu van luukse Swakara-pels boerdery tot stand gebring. Botes beskryf dit presies: “Ons eerste karakoel skape is in negentien sewe van Hamburg in Wes-Duitsland na Swakopmund vir ons Heimat ingevoer.” Dit was eers in die 1930’s onder Suid-Afrikaanse bestuur dat Karakoel-boerdery in Namibië werklik op groot skaal uitgebrei het.

Die 1960’s en 1970’s was die goue jare vir Karakoel-boerdery in Namibië. Vandag staan die bedryf bekend onder die handelsmerk Swakara — ‘n samestelling van South West Africa Karakul. In 2012 het die Namibiese owerhede toestemming verleen dat die Karakoel-ras benaming amptelik na Swakara verander word, as erkenning van die wesenlike verskille tussen die pelse van Namibiese lammers en dié van ander Karakoel-herkoms.

Die kwaliteit van die pels word bepaal deur die tipe krul — vlakkrul, watersy krul of pypkrul — soos Botes dit uitspel. Die mees kenmerkende eienskap van ‘n Swakara-pels is sy verdiepte groefies wat ‘n nege-vlak motief vorm. Die patroon van riwwe is uniek aan elke Swakara-pels, wat terselfdertyd sag en uiters aantreklik voel. Die vorms, afmetings en kombinasies van die krul is die hoof eienskappe wat die gradering van ‘n pels bepaal. Die natuurlike kleur palet van Swakara bestaan uit swart, grys, wit, bruin en gevlek, maar meer as 200 verskillende toontjies is moontlik.

Namibië produseer gemiddeld 140 000 pelse per jaar. AGRA bestuur ‘n pels sorteer sentrum in Windhoek en is verantwoordelik vir die insamel, sortering en bemarking van Swakara-pelse. Swakara strek van die woestyn plaas tot op internasionale catwalks as ‘n integrale deel van ontwerper mode en vintage versamelings. Met sy fluweelagtige tekstuur is die pelse meer veelsydig, liggewer en omkeerbaar — van winterjasse en skemer rokkie-baadjies tot kreatiewe aksente en soom afwerkings.

Deur 110 jaar van ontwikkeling het Swakara ‘n hoeksteen van die landbou-ekonomie van die droë suidelike en westelike gebiede van Namibië geword. Tog staan die bedryf voor ernstige uitdagings. ‘n Kombinasie van droogtes, dalende pels pryse en die uitwerking van die COVID-19-pandemie het die voortbestaan van Swakara bedreig — voorheen een van Namibië se belangrikste uitvoerprodukte.

Maar soos Botes sing: “daar is boere wat jou hoog aanslaan, wat jou verstaan, wat by jou stilstaan, wat by jou volstaan.” Die Karakoel-boer is nie net ‘n sakeman nie — hy is ‘n bewaarder van ‘n unieke erfenis wat diep in die Namibiese grond en gees gewortel is. Swart goud, inderdaad.