“Dis al” — ‘n Plaasopstal in die Hart van Hereroland

Hierdie gedig, geskryf deur D. Botes op 21 Augustus 2013, is een van sy mees intieme en persoonlike stukke — nie ‘n lied oor ‘n bekende landmark of dorp nie, maar oor ‘n enkele, naamlose plaasopstal in die uitgestrektheid van Hereroland se Kungveld. Die treffende titel is tegelykertyd die naam van die plaas en ‘n finale verklaring: Dis al. My storie is nou uit.

Die Kung-veld en sy Omgewing

Hereroland Oos, waarvan Otjinene, Otjozondjou en Omongwa deel uitmaak, vorm deel van die huidige Omaheke-streek in die sentraal-oostelike deel van Namibië. Topografies vorm Hereroland deel van die noordelike Kalahari-sone — ‘n plat, sanderige streek met permanente duine in die oostelike gedeelte. ResearchGate

Otjinene is verbind via ‘n 157 km geteerde pad na die streek hoofstad Gobabis, en via ‘n 227 km pad — geteer in 2017 — na Grootfontein. Die omgewing van Otjinene word deur kommunale boere gedomineer wat met beeste, bokke en skape boer. Wikipedia

Sowat 18 km noordoos van Otjinene lê ook die Ozombuzovindimba-erfenisterrein — die plek waar generaal Lothar von Trotha in 1904 die uitroeiing bevel teen die OvaHerero uitgevaardig het, een van die donkerste oomblikke in die geskiedenis van hierdie uitgestrektheid.

Summerdown — ‘n Plaas in die Kungveld

Summerdown is een van die min Engelse plaasnaam in hierdie streek — ‘n bewys van die gemengde erfenis van die Namibiese plaaslewe, waar Afrikaanse, Engelse, Duitse en Herero-name almal deel word van die landkaart. Die Kungveld, soos hierdie gedeelte van ooste-Namibië bekend staan, is ‘n omgewing van uitgestrekte sandvelde, kameeldoring bosse en diep stiltes — ‘n plek waar die son fel brand en die nagte ster helder is.

Die Karakter van die Kungveld

Die Omaheke-streek word deur inwoners beskryf as “beesland” — dit het van die beste weivelde in Namibië. Omvangryke beesboerdery domineer die grondgebruik patrone weens skaarsheid van water en vrugbare grond. Reën gevoede landbou is nie baie betroubaar nie weens swak grondgehalte en reënval veranderlikheid. Lac

Die Herero-mense wat hierdie streek bewoon, is nomadies veewagters wat beeste wei en ook bestaansboerdery met mielie, girts en koei boontjies beoefen. Diep sande, waardeur grondwater nie maklik verkry kan word nie, ondersteun slegs meerjarige grasse, lae struike en doringbosse. Encyclopedia Britannica

Die Gedig se Diepste Boodskap

Wat D. Botes in hierdie klein meesterstuk reggekry het, is om die die naam van tuis koms te hernoem. Die plaas heet “Dis al” — maar die gedig bewys dat dit alles is: sy lankal, sy heelal, sy taal, sy uitstal, sy terugval, sy keerwal, sy omval. Elke woord eindig op “-al” — soos golwe wat terug na dieselfde strand rol.

Die herfstyd-beeld is nie net seisoenaal nie — dit is die lewenstyd wat begin draai. En tog, in dié draai, in dié grondpad, in dié vergete opstal noord van Gobabis en suid van Okakarara, is alles wat saak maak.

“Plaas opstal. Dis al.”