Leonardville — Analise en Uitgebreide Beskrywing

Die Gedig as Geskiedenisles

Botes se “Leonardville” (2015) is ‘n uitsonderlike stuk — dit poog om eeue van geskiedenis in enkele verse saam te vat, en dit slaag. Die digter skets lae oor lae van bewoning: van die San mense, deur die Khauas Nama, tot die Wesleyaanse sendelinge, die Dorslandtrekkers, en uiteindelik die Suid-Afrikaanse koloniale administrasie wat die dorp sy huidige naam gegee het.

Naosanabis: Die Naam Onder die Naam

Die omgewing rondom Leonardville was bewoon deur die Taa-sprekende subgroep van die San-mense totdat die Khauas Nama — wat die plek Naosanabis genoem het — hul grond beset het. Rondom 1840 het die groep onder Amraal Lambert, die eerste Kaptein van die Kaiǀkhauan Orlam, na die gebied getrek. Wikipedia Botes se reël oor die naamsverandering “sonder veel drama” is ironies: die realiteit was allesbehalwe drama vry.

Die Nama-clan is op 6 Maart 1894 in hul tuis nedersetting Naosanabis verslaan. Lambert het die aanval oorleef maar is twee dae later weens moord en diefstal verhoor en tereggestel. Hierdie is beskou as die eerste teregstelling van ‘n Namibiese tradisionele leier deur die Duitse koloniale magte. Alchetron

Die Schutztruppe en die Einde van ‘n Volk

Botes se verwysing na die Schutztruppe in “agtien vier en negentig” is histories presies. In Februarie 1894 het Leutwein honderd troepe na die Khauas-grondgebied gelei, en onderhandelinge het begin. In Maart het Lambert die toestande aanvaar en Duitse gesag erken, maar eerder as om sy wapens in te gee, het hy probeer vlug saam met die hele stam. Wikipedia Na die Herero en Nama Volksmoord van 1904/05 het die Kaiǀkhauan-clan opgehou bestaan as gevolg van die verwoestende aanval deur die Duitsers.

Wesley Vale: Die Sendelinge se Erfenis

Die gedig noem Joseph Tindall en sy seun Henry met diepe respek — en tereg. In 1843 het Joseph Tindall en sy seun Henry ‘n sendingstasie gestig by wat Wesley Vale genoem is — vandag se Leonardville. Tindall het die Namaqua-Khoi dialek gepraat en ‘n grammatika en woordeskat van dié taal, vandag bekend as Nama, in 1856 gepubliseer. HIPSA Joseph Tindall is op 15 Junie 1807 in Gringley-on-the-Hill, Engeland, gebore en het in 1839 vir die eerste keer Namibia betree. Hy het hom by Amraal Lambert en sy mense in Naosanabis gevestig in 1843 maar moes in 1851 vertrek, gedeeltelik weens swak gesondheid.

Die Dorslandtrekkers: Angola Boere wat Terug gekom Het

Die Dorslandtrek is die versamelnaam vir ‘n reeks uittogte deur Boere-setlaars van Suid-Afrika vanaf 1874 tot 1881, op soek na politieke onafhanklikheid en beter lewensomstandighede. Wikipedia Na die Schutztruppe-oorwinning is die grond aan Angola Boere gegee — boere wat aan die Dorslandtrek-migrasie deelgeneem het maar besluit het om om te draai en in Suidwes-Afrika te vestig.

Die Nossob en die Kalahari

Die Nossob-rivier is ‘n droë rivierbed in oostelike Namibia en die Kalahari-streek van Suid-Afrika en Botswana. Dit strek oor 740 kilometer en het laas in 1989 gevloei. Op sy oewers het Leonardville gegroei — ‘n dorpie wat vandag steeds leef van veeboerdery, rooi Kalaharidor en ‘n sterk gemeenskapsgees. Van die geskatte 500 Taa-sprekers wat in Namibia oorbly, woon meer as 50 in Leonardville — Wikipedia ‘n stille, diepgaande bewys dat die eerste mense van dié grond nie heeltemal vergeet is nie.

Botes se gedig laat die verlede praat. Leonardville is klein, maar sy wortels loop diep in Namibia se deurweefde geskiedenis grond.