Aus — Tussen Woestyn en Geskiedenis

Aus is ‘n klein nedersetting in die ǁKaras-streek van suidelike Namibië, sowat 125 km oos van Lüderitz en 230 km wes van Keetmanshoop, op ‘n hoogte van 1 485 m bo seevlak. Die naam is van Khoi-oorsprong en beteken “groot slang.” Die dorp lê aan die B4-nasionale pad en het in 1925 dorpstatus en in 1949 munisipale status verkry. Aus is een van die min plekke in Namibië waar sneeu af en toe val — ‘n skerp kontras met die versengende somertemperature waarvoor die streek ook bekend is. Dark Tourism

Die Krygsgevangenekamp: “In Aus ist’s aus”

Ná die oorgawe van die Duitse Skutters mag in Julie 1915 is ‘n krygsgevangenekamp naby Aus gestig. Die kamp het tot 1 552 Duitse krygsgevangenes gehuisves, aanvanklik in tente, maar later het gevangenes self bakstene vervaardig en stewige huise gebou — met vloere onder grondvlak om teen die uiterste hitte en koue te beskerm. Hulle het selfs ‘n kloktoring opgerig, tuine onderhou, ‘n bioskoop en teater gehad, asook sportfasiliteite — ‘n merkwaardige gemeenskap in gevangenskap. Die Duitse galgehumor het ook nie ontbreek nie: die gevangenes het spottend gesê “in Aus ist’s aus” — in Duits beteken “aus” ook “verby” of “klaar.” Dark Tourism  In 1918 het ‘n griepepidemie 69 gevangenes en 60 bewaarders se lewens geëis. Die kamp is op 13 Mei 1919 gesluit en op 15 Junie 1985 tot nasionale monument verklaar.

Die Wildeperde van Garub — Namibs van die Woestyn

Garub, wat “luiperd” in Nama beteken, was tydens die Eerste Wêreldoorlog ‘n kritieke militêre voorsienings pos. Op 16 Desember 1914 het voortroepe met ‘n Duitse agterhoede gebots, en teen Februarie 1915 het Unie magte die spoorwegstasie uitgebrand en die watertenks verwoes gevind. Hulle het dadelik herstelwerk begin en ‘n basis vir 10 000 soldate en 6 000 perde gevestig — Generaal Botha het selfs die kamp besoek om moraal te versterk.

Op die oggend van 27 Maart het vlugtenante Fiedler bomme op die Suid-Afrikaanse kamp neergegooi, spesifiek gemik op ‘n kudde van 1 700 wei perde — wat groot verwarring veroorsaak het. Sommige van hierdie verstrooide perde is nooit terug gevang nie.

Navorsing in argiewe van Emil Kreplin se stoetplaas by Kubub — waar hy van 1911 tot 1919 renperde en werkperde geteel het — toon dat fotoalbums perde met merkwaardige ooreenkomste met die moderne Namib wildeperde vertoon. Hierdie twee bronne — die Kubub-stoet en die oorlogsperde — het saamgesmelt tot ‘n unieke ras wat vandag as die “Namibs” bekend staan.

Die perde se voortbestaan is grootliks te danke aan twee faktore: die ontdekking van diamante in 1908 wat die Sperrgebiet geskep het en die perde vir 80 jaar teen jagters en perde-handelaars beskerm het, asook ‘n boorgat by Garub wat water vir die spoorlyn en later vir die perde voorsien het.

Die Namibia Wild Horses Foundation, gestig in 2012 as ‘n nie-winsgewende organisasie, onderneem langtermyn-navorsing en help om waterinfrastruktuur en voedings intervensies tydens droogtes in stand te hou. Alhoewel die perde nie formeel as wildlewe onder Namibië se Natuurbewaringsordonnansie erken word nie, het hulle ‘n kulturele en simboliese status bereik wat hulle teen bedreigings van uitwissing beskerm.

Aus bly ‘n stille maar diep betekenisvolle bestemming — ‘n plek waar oorlogsgeskiedenis, woestyn ekologie en ‘n unieke perde-erfenis saamvloei teen die agtergrond van een van die mooiste maar wreedste landskap op aarde.