Stampriet — Analise en Uitgebreide Beskrywing

Die Gedig as Lied van Lewende Water in die Dorre Kalahari

Botes se “Stampriet” (2015) is ‘n gedig oor ‘n paradoks: ‘n waterryke oase midde in een van die mees droë landstreke van suidelike Afrika. Die refrein is ‘n spel op die dorp se naam self — “die plek waar die rietdans gestamp is” — en die gedig vier die feit dat hierdie klein dorpie deur water gedra word wanneer alles rondom dit dors is.

Die Naam: Riete, Dans en Nama-Kliek geluide

Die naam Stampriet is ‘n Afrikaanse vertaling van die Khoekhoë-naam Aams. Aangesien “stamp” Afrikaans is vir “stoot/stamp” en “riet” Afrikaans is vir “riet,” is dit waarskynlik vernoem na die riete wat geplat getrap moet word om die waterpunt te bereik, of as ‘n plek waar die “rietdans” gehou is.  Wikipedia

In die Nama-taal is ‘n riet #Ab. ‘n Klompie riete is #Ams. Dit was ‘n fontein, ‘n oase in die droë land. Die fontein was omring deur ‘n klompie riete. Die inwoners het die riete platgetrap om dunner stingels te maak waarmee hulle skuilings gevleg het. Vandaar die oorspronklike naam Stamprietfontein wat later net Stampriet geword het. Namibweb

Botes se refrein — “ook dui dit op die plek waar die rietdans gestamp is” — omhels beide betekenisse: die letterlike plat trapping van riete en die kulturele rietdans.

1898: Die Duitse Handelspos

Stampriet is in 1898 as ‘n handelspos gestig in wat destyds Duits Suidwes-Afrika was. Dit was die toneel van baie gevegte tussen Duitse en Nama-troepe. Botes se verwysing na “die Duitsers se handelspos” is histories akkuraat — die dorp is inderdaad as ‘n handelspunt in die binneland van die Suid-Kalahari gestig.

Die Artesiese Wonder: Water onder die Kalahari

Stampriet sit bo een van die grootste ondergrondse waterbronne in suidelike Afrika. Stampriet is ‘n waterryke oase geleë op die oewers van die Auob-rivier en die poort na die rooi duine van die Kalahari-woestyn in suidoos-Namibia. Die dorpie is bekend vir sy artesiese putte en die majestueuse palms in die omgewing. Open Africa

Die Stampriet Artesiese Akwifer bak is ‘n massiewe ondergrondse waterstelsel wat strek oor Namibia, Botswana en Suid-Afrika. Die totale hoeveelheid water gestoor in die akwifer se Sak word geskat op 357 kubieke kilometer, waarvan 180 kubieke kilometer in die Auob-steen aanwesig is. Dit is die onsigbare fondament van Stampriet se bestaan.

Privaat skool Elnatan: Diamante in die Duine

Stampriet is die tuiste van Privaat skool Elnatan, gestig in April 1992, wat 370 leerders van graad 1 tot 12 en 61 personeel het. Weens die dorpie se klein grootte woon 80% van die leerders in die skool se vier koshuise, afkomstig van regoor die land, aangesien min privaat skole in Namibia Afrikaans-medium onderwys tot graad 12 aanbied.  Wikipedia

Botes se beeld van “kosbare diamante wat voorberei en ontgin word” — die leerders as diamante — is een van sy mooiste metafore in die hele versameling: die skool staan tussen vyftig palms, die leerders groei stadig op soos palms wat honderd jaar oud kan word.

Die Palms: Lewende Tyd meetlat

Die palms van Stampriet is ‘n bekende landmerk — eeue oue bome wat deur die artesiese water gevoed word. Hulle is die visuele bewys van Stampriet se water rykheid en staan as lewende simbole van die dorp se taaie oorlewing in die droë Kalahari.