Omatako’s — Analise en Uitgebreide Beskrywing

Die Gedig as Geografiese Speelsheid

Botes se “Omatako’s” (2013) is een van sy ligsinnigste maar mees informatiewe gedigte. Die naam self — en die onvermydelike humor wat dit meebring — kry ‘n eerlike plek in die refrein: “Omatako – jou ‘boude’ is rêrig baie mooi gevorm.” Dit is selde dat ‘n gedig oor geologie só aangenaam kwiksalend is, en tog bly dit wetenskaplik akkuraat deur en deur.

Die Naam: Anatomie as Geografie

Namibia se Omatako-berge is ‘n natuurlike kenmerk in die Otjozondjupa-streek van sentraal-Namibia. Met ‘n gemiddelde hoogte van meer as 1 000 meter, is die berge vulkaniese relieke gemaak van basalt en doleriet. Hulle is vernoem na die Otjiherero-term vir “boude,” met verwysing na hul ongewone dubbel konusvormige pieke wat na menslike agterlywe lyk. The Namibian Wanneer jy van die ander rigting ry, verskyn ‘n derde piek vir ‘n oomblik tussen die twee groter pieke. Dit is ‘n detail wat slegs iemand wat die pad goed geken het, sou weet — en Botes deel dit sonder poespas.

Geologie: Vulkaniese Relieke van die Diepste Verlede

Die Omatako’s is Namibia se ikoniese twee pieke net wes van die hoofpad tussen Okahandja en Otjiwarongo. Een is bedek met harde doleriet en die ander met basalt; hierdie kappe beskerm die sagter onderliggende lae sandsteen. Onderskeidelik rys die twee berge sowat 600 en 800 meter bo hul omgewing. Atlasofnamibia

Die Groot Omatako — die hoogste van die twee — bereik 2 300 meter in hoogte. Botes se refrein dat die pieke “honderd en vyftig meter” verskil, is ‘n redelike skatting gebaseer op visuele waarneming eerder as presiese meting, maar dit weerspieël die gees van die landskap akkuraat.

Die Omatako Dam: ‘n Onvoltooide Droom

Botes se verwysing na die dam wat “nooit rêrig voltooi” is nie, is ‘n histories korrekte en bitter eerlike opmerking. Die Omatako Dam is ‘n grond gevulde wal en dam sowat 100 kilometer noord van Okahandja in die Otjozondjupa-streek. Dit is in 1981 voltooi, met die oorspronklike visie om deel te word van die Oos-Nasionale Waterleiding, ‘n plan om water vanuit die Okavangorivier, 1 000 kilometer na die noorde aan die Angolese grens, na Namibia se hoofstad Windhoek te lewer. Die plan is nooit voltooi nie. Die Omatako Dam bevat vandag slegs vloede en lewer water aan die Von Bach Dam.  Wikipedia

Dit is een van Botes se skerpste politieke opmerkings — ingekleed in ‘n enkele versreël. ‘n Duisend kilometer lange waterprojek wat nooit voltooi is nie; die dam as ‘n monument van onvoltooide ambisie.

Die Omatako-Rivier: Verkeerde Rigting, Perfekte Bestemming

Botes wys op ‘n fassinerende hidrografie: die Omatakorivier vloei nie wes na die see nie, maar noordoos. Die Omatako-sytak rivier in Namibia is ‘n efemere rivier wat noordoos vloei om die Kubango-rivier aan die grens tussen Angola en Namibia te bereik. Die Kubango-rivier word dan die Okavango, wat uiteindelik in die beroemde Okavango-delta in Botswana eindig. So is Okahandja se reënwater — as dit die Omatako dam oorvloei — indirekte voeding vir een van die wêreld se grootste binnelandse wetlands.

Die Wolk as Romantiese Sluier

Botes se slotreëls — “Wanneer die wolke julle twee pieke trou” — is miskien sy mooiste in hierdie gedig. In hierdie beeld is die twee berge beskeie verberg onder ‘n wolk as gevolg van vogtige lug wat opstyg, afkoel en kondenseer. Atlasofnamibia Vir Botes is dit ‘n troue — die wolke as sluier, die twee pieke as bruid en bruidegom. Geologie word poësie. En Namibië, soos altyd, lewer die dekor.