Martin Luther — Analise en Uitgebreide Beskrywing

Die Gedig as Historiese Drama

Botes se “Martin Luther” (2014) is een van sy mees narratiewe gedigte — dit vertel ‘n storie met ‘n begin, middel en einde. Die ironie van ‘n stoomtrekker wat in die sand vasval en vernoem word na die hervormers beroemde woorde — “Hier staan ek, ek kan nie anders nie” — is te goed om versier te word. Botes vang hierdie historiese grap met perfekte droë humor vas.

Die Werklike Geskiedenis: McLaren, Nie Halberstadt

Botes plaas die vervaardiging in Halberstadt, Duitsland — en dit is ‘n eerlike historiese misverstand wat wyd versprei is. Die Martin Luther is eintlik ‘n 8 NHP Compound J & H McLaren stoomtrekker (werknommer 527), gebou in November 1895 in Leeds, Wes-Yorkshire, Engeland. Dit is in Duitsland verkry deur die agente Fr. Dehne in Halberstadt Wikipedia — vandaar die algemene (dog onakkurate) verwysing na Halberstadt as vervaardigings plek.

Die trekker is deur Eerste Luitenant Edmund Troost van die Schutztruppe na Duits-Suidwes-Afrika gebring vir gebruik as vragdiens tussen Swakopmund en die binneland, waarvoor ossewaens gebruik is. Die roete het onvoldoende weiding vir die osse gehad weens droogtes en seisoens omstandighede, en baie osse het onderweg gesterf. Wikipedia

Die Avontuurlike Reis na Swakopmund

Die masjien is in Walvisbaai afgelaai weens ‘n gebrek aan arbeid in Swakopmund. Dit het drie maande geneem om die 2,8-ton masjien deur sandduine na Swakopmund te manoeuver — eers met hulp van ‘n Amerikaner en toe ‘n Boer. Namibweb

Die lokomotief het toe vier maande lank in Walvisbaai gebly terwyl Troost ander verpligtinge in Kaapstad gehad het. Toe Troost weer aandag aan die saak kon gee, het die aangestelde enjindrywer reeds terug na Europa vertrek. Die ironie was volledig: die trekker moes mense se lewe makliker maak, maar sy eie reis was ‘n riller vertoning.

Die Naam: ‘n Grap wat Monument Geword het

Toe die stoom-os tot stilstand gekom het, het ‘n Dr Rhode by die Hotel Fürst Bismarck die volgende grap gemaak: “Het julle geweet dat die stoom-os nou ‘Martin Luther’ genoem word, want hy kan ook sê — ‘Hier staan ek, ek kan nie anders nie — mag God my help.’” Hierdie kwinkslag het bly kleef. Die woorde is ‘n verwysing na die historiese uitspraak van die reformator Martin Luther by die Dieet van Worms in 1521, toe hy geweier het om sy geskrifte te herroep.

Die Runderpes en die Spoorlyn: Die Werklike Einde

Botes verwys na Majoor Leutwein wat die eerste spoorlyn laat bou het — en dit is histories akkuraat. Die uitbreek van runderpes in 1897, wat beeste en osse vernietig het, het die ossewa-vervoer ernstig geraak en die konstruksie van ‘n smalspoor-spoorlyn van Swakopmund bespoedig, wat Karibib in 1899 en Windhoek in 1902 bereik het. Dit het die stoomtrekker oorbodig gemaak.

Restourasie: Uit Roesige Skroot tot Nasionale Monument

Die enjin is twee keer gerestoureer — eers in 1973 en daarna tussen 2000 en 2004. Na die tweede restourasiewerk is ‘n beskermende gebou vir die enjin gebou, aangesien dit teen toe duidelik was dat die gereelde mis van Swakopmund die enjin vinnig sou beskadig. Wikipedia In 2003/2004 het studente van die Namibiese Instituut vir Mynbou en Tegnologie (NIMT) dit in ‘n praktiese oefening wat meer as ‘n jaar geduur het tot sy vorige glorie herstel.

Die Martin Luther staan vandag as ‘n glas omhulde monument vier kilometer buite Swakopmund — ‘n roesige getuie van ‘n man se droom, ‘n woestyn se oorwinning, en ‘n toevallige grap wat eeue van teologiese geskiedenis vir altyd aan ‘n Namibiese sandvlakte vasgespyker het.