Kamanjab — Poort na die Ongerepte Noordweste

Kamanjab is ‘n dorpie in die Kunene-streek van noordwes-Namibië, etimologies afgelei van die Otjiherero-woord Okamanja, wat “plek van groot klippe” beteken. Grokipedia Dit is juis hierdie klippe — oud, swygend, en vol geheime — wat Kamanjab se diepste verhaal vertel. D. Botes het hierdie plek in vers vasgepen met die oog van iemand wat dit geken het nog voor die toeriste gekom het.

Die digter verwys na die rotstekening by Peet Alberts Koppie, en nie sonder rede nie. Hierdie rotstekening by Plaas Kamanjab is beskryf as “een van die rykste voorkomste in getal en gehalte in Namibië.” Tussen 1 200 en 1 500 rotsgravering van diere en abstrakte ontwerpe word bo-op die Peet Alberts Koppie aangetref. Peet Alberts was een van die Dorslandtrekkers en ‘n voormalige eienaar van die plaas, wat hom in Namibië gevestig het. Die mees opvallende gravering is dié van ‘n kameelperd wat 330 sentimeter meet van agterhoef tot oor — die grootste rotsgravering in Namibië.

Botes se verwysing na die nomadiese woestyn-olifante in die rivierlope is nie blote poësie nie. Dit is nie ongewoon om woestyn-aangepaste olifante in hierdie streek teë te kom nie  — diere wat oor eeue geleer het om met min water en ‘n ruwe landskap klaar te kom. Die plaaslike bevolking verwys na Damaraland as “die vallei met ‘n duisend heuwels,” ‘n treffende naam vir hierdie dramatiese binneland.

Dan is daar die Himba-nedersettings wat die digter beskryf as die “rooi nasie.” Die Himba-mense staan wêreldwyd bekend vir hul gebruik van rooi oker gemeng met dier vet om hul vel en vlegsels mee in te vryf — ‘n gebruik wat terselfdertyd sonskerm, velversorging en etniese identiteit verteenwoordig. Naby Kamanjab, omtrent 20 kilometer buite die dorp op Plaas Cauas-Okawa, bied die Otjikandero Himba-weeshuis begeleide toere van die Ovahimba se daaglikse lewe aan, insluitend demonstrasies van tradisionele gebruike. Grokipedia Dit is ‘n besoek wat die hart stilmaak.

Kamanjab dien as die administratiewe middelpunt van die Kamanjab-kiesafdeling, ‘n yl bevolkte gebied van 17 131 vierkante kilometer met 11 349 inwoners volgens die 2023-sensus. Grokipedia Tog is dit ‘n strategiese knooppunt: noordwes lê Sesfontein, Opuwo en Ruacana, terwyl die Etosha-pan ‘n relatief kort ry oos is. Baie Namibië-reisigers stop hier om voorrade aan te vul voor hulle die wildtuin betree — soos Botes dit self beskryf wanneer hy die “Algemene winkel, Bakkery, Ruskamp en Vulstasie” noem.

Die geskiedenis van Damaraland, waarbinne Kamanjab geleë is, strek terug na die vroegste menslike bewoning. Die San-jagter-versamelaars se rotsgravering en -skilderye by nabye Twyfelfontein dateer tot die Laat Steentydperk, met sommige skattings wat 5 000 tot 10 000 jaar teruggaan. Grokipedia UNESCO het Twyfelfontein in 2007 as Namibië se eerste Wêreld erfenis gebied erken as een van die grootste konsentrasies van rotsgravering in Afrika.

Botes vra verbaas: “hoe jy dan kan bestaan?” — maar Kamanjab bestaan nie net nie, dit bly voortleef as ‘n stille bewaker van eeue oue spore, van ‘n rooi volk wat nog steeds wandel, en van ‘n landskap wat die reisiger met eerbied vervul. Vir diegene wat weet waar om te kyk, eindig baie paaie hier — en dit is presies die punt.