Vingerklip (Mukurob) — Analise en Uitgebreide Beskrywing

Die Gedig as Roukleed vir ‘n Verlore Ikoon

Botes se “Vingerklip (Mukurob)” (2014) is een van die mees emosioneel gelaaide gedigte in die versameling — ‘n treurlied vir ‘n formasie wat reeds voor die gedig geskryf is, verlore gegaan het. Die refrein — “nooit ooit weer sal jy hier regop staan!” — is nie retoriese drama nie. Dit is ‘n feit. En dit maak die gedig des te seerder.

Wat Mukurob Was: Geologie as Kunsstuk

Die Mukurob, ook Vingerklip in Afrikaans of “Vinger van God” naby Asab in Namibia, was ‘n sandsteen rotsformasie in die Namibwoestyn wat op 7 Desember 1988 ingestort het. Mukurob het hoofsaaklik uit sandsteen bestaan. Die struktuur was 12 m hoog en tot 4,5 m breed, en het sowat 450 ton geweeg. Wat Mukurob egter so besonders gemaak het, was sy basis — slegs 3 m lank en 1,5 m breed, baie smaller as die massa rots wat dit ondersteun het. Wikipedia

Botes se syfers — “twaalf meter hemel hoog” en “een en ‘n half meter gebalanseer” en “vier honderd en vyftig ton” — is histories akkuraat tot op die ton.

Die Geskiedenisvan 280 Miljoen Jaar

Die werklike storie van Mukurob het baie jare vroeër begin aan die einde van die Gondwana-Ystydperk, 280 miljoen jaar gelede. Toe die gletsers begin smelt het, het hulle mere en moerasse gevorm waarin glasiale puin en klei-sand sedimentasie ingesamel het. Hierdie afsettings het oor duisende jare gestol toe die mere opgedroog het en die grys leisteen hieronder en die meer weerstandbiedende sandsteen van die Weissrand-skarp hierbo gevorm. Gondwana Collection

Mukurob was eens deel van die Weissrand Plato voordat 50 000 jaar se erosie die struktuur stadig van die res van die plato geïsoleer het. Wikipedia

Die Nama-Legende: “Mû kho ro!”

Die legende wat volg, verduidelik die struktuur se naam en is in baie weergawes vertel: “Die Herero-mense het met die Nama-mense gebots sedert oer-tye. Eendag het ‘n groot groep Herero en hul goed-gevoerde beeste van die weivelde in sentrale Namibia na die Nama-gebied in die droë suide gekom.” Die Herero het besluit om die rots om te kap. Hulle het baie rieme aan ‘n lang tou vasgebind, dit om die rots gedraai en hul beeste ingespan. Maar hoe hard hulle ook al probeer het, hulle kon nie die rots omkap nie. “Mû kho ro!” het die Namas geskree — “Nou sien julle!”  Wikipedia

Botes se reëls — “Sarkasties het die Namas dan gesê, ‘Nou sien julle!’” en “Daar staan ons ‘Makoro’ nog steeds, al probeer julle” — weerspieël hierdie legende getrou.

Die Ineenstorting van 7 Desember 1988: ‘n Profesie Vervul?

Nama-mondelinge tradisie het ook vertel dat die mag van die “witman” sou eindig wanneer hierdie geologiese struktuur ingestort het. Suid-Afrika het uiteindelik beheer oor (destyds) Suidwes-Afrika prysgegee ‘n paar weke later toe Suid-Afrika, Angola en Kuba die “New York-Verdrag” onderteken het, wat die weg gebaan het vir Veiligheidsraad resolusie 435. Wikipedia

Dit is steeds nie bekend wat werklik Mukurob se ineenstorting veroorsaak het nie. Daar word geglo dat ‘n reënstorm ‘n week tevore die sandsteen pilaar verswak het. ‘n Ander studie het aangetoon dat die 1988 Spitak-aardbewing in Armenië sterk in Namibia geregistreer het die nag dat Mukurob ingestort het. Wikipedia

Botes se “Sewe Desember negentien agt en tagtig” is die dag wat elke Namibiër van ‘n sekere geslag onthou — die nag die vinger van God sý vinger weggetrek het. Die Monument status bly — en Botes se gedig ook.