Narras — Analise en Uitgebreide Beskrywing

Die Gedig as Botanies-Kulturele Portret

Botes se “Narras” (19 Februarie 2014) is een van sy mees spesifieke en botanies-getroue gedigte. Elke vers bevat meetbare feite oor die !Nara-plant — van sy bloeisel tot sy wortels, van sy vrugte tot sy medisinale waarde. Die openingsreël stel dadelik die kulturele konteks: ‘n instandhouding van ruil-ekonomie tussen die Topnaars en besoekers, waar Boxer-tabak vir Narra-pitte omgeruil word — ‘n tradisie wat Botes as kind seker eerstehands in die sewentigerjare beleef het.

Wat is die !Nara? Die Plant Wat Nêrens Elders Bestaan Nie

Botes se reël “In die hele wye wêreld kom julle net hierso voor” is wetenskaplik akkuraat. Acanthosicyos horridus is ‘n ongewone meloen wat endemies aan die Namib-woestyn is. In Engels staan dit bekend as “Nara,” “butter-nuts” of “butter pips.” Dit is ‘n blaarlose, doringrige plant waarvan sy wortels diep tot by die watertafel delf — gevind in sandwoestyne maar nie in klip plato’s nie, in gebiede met toegang tot grondwater soos tydelike riviere en oue rivierkanale, waar sand wat in die skuiling van sy stamme opbou duin hopies tot 1000–1500 m² in oppervlak kan vorm. Wikipedia

Van Binne Oranje, Van Buite Groen: Die Botanie

Botes se beskrywing van die vrug is presies korrek. Die vrugte bly van buite groen, maar die vlees rondom die sade word oranje tydens rypwording. Die plant is blaarloos en dra vrugte van oblong-sferiese vorm wat gemiddeld tot 25 cm in deursnee kan groei. Kruger National Park Die vrugte is bedek met klein dorings — ‘n skerp kontras met die sagte, geurige vleis binne.

Botes noem ook “geel manlike asook vroulike blomme” — ‘n verwysing na die plant se tweeslagtigheid. Die plant is tweehuisig (dioecious), wat beteken die manlike en vroulike blomme is op aparte plante. Die vroulike plant se blomme het ‘n klein bolletjie net onder die kroonblare, terwyl die manlike plant treffende, wasagtige geelgroen blomme produseer.  Gondwana Collection

Die Wortels: ‘n Ondergrondse Wonderwerk

Die plant se stelsel van dik penwortel kan tot 50 meter diep strek. Wikipedia Botes se lyn oor wortels wat “diep deur duine moeitevry” groei, is ‘n poëtiese maar wetenskaplik akkurate beskrywing van ‘n plant wat deur blote wilskrag leef in een van die droogste ekostelsels op aarde. ‘n Enkele Narra-bos kan ‘n gebied van tot 1500 m² bedek. Sowat 40% van die plant se bogrondse biomassa bestaan uit dorings — in die afwesigheid van blare vind fotosintese in hierdie dorings en stamme plaas.  PlantNet Project

Die “Goudmyn” in die Pitte

Botes se slotreëls oor ‘n “goudmyn” in die Narra-pitte is geen oordrywing nie. Elke !Nara-bos kan 20 tot 500 meloene produseer, met elke vrug wat 50 tot 200 sade bevat. Die koud geperste olie bevat uitstekende antioksidante, Omega-6 essensiële vetsure asook vitamiene. Die koud geperste olie is ook hoogs deurlaatbaar aangesien dit essensiële antioksidante, vitamiene en vogtigheid binne die hidro-lipiede laag wat die vel bedek verskuif om sensitiewe vel te rehidreer en herstel.  Gondwana Collection

Internasionale kosmetiek-maatskappye soos The Body Shop het reeds belangstelling getoon in hierdie olie. Botes het dit in 2014 gesien — jare voor dit akademiese aandag sou trek.

Die Bedreiging: Stille Verdwyning

Oor die afgelope 20 jaar was daar ‘n vermindering van moontlik ‘n derde in die grootte van die Narra-bevolkings wat deur die Topnaars langs die Kuiseb rivier geoes word. Die konstruksie van ‘n vloed keerdam, gekoppel met duin uitbreiding, het die vloei van oppervlakwater gestop. PlantNet Project

Die “goudmyn” wat Botes besing, is besig om kleiner te word — maar sy stem, soos die !Nara se wortels, gaan dieper as die sand.